Một chút lưu ý nhỏ về thuật ngữ:

"Matrix Fluorite" là tên thương mại được dùng cho dạng fluorite này ở Tân Cương còn trong khoáng vật học thuần túy, "Matrix" thường dùng để chỉ phần đá nền (đá chủ) bám dưới tinh thể, thuật ngữ chính xác hơn để tra cứu chuyên sâu về habit của loại fluorite này sẽ là "Stepped Cubic Fluorite" .

1. Bản chất của sự "Xếp tầng": Stepped-Growth Habit

Thay vì một khối lập phương phẳng lì, Fluorite Tân Cương thường thể hiện các "bậc thang" hoặc "ô vuông chồng lớp". Đây không phải là do vết nứt, mà là kết quả của quá trình kết tinh ưu tiên .

• Cơ chế hình thành: Khi tinh thể CaF2 lớn lên trong các hốc nhiệt dịch, các nguyên tử không bồi đắp đồng đều trên toàn bộ bề mặt. Chúng có xu hướng bám vào các vị trí có năng lượng liên kết cao hơn (thường là ở các cạnh và góc).

• Sự sai lệch mạng tinh thể: Các bậc thang này thường xuất hiện do hiện tượng lệch xoắn (Screw Dislocation) . Tinh thể phát triển theo hình xoắn ốc quanh một trục, tạo ra các lớp chồng lên nhau như những cầu thang xoáy.

2. Đặc điểm nhận diện Matrix Fluorite Tân Cương

Khi các khối vuông này xếp chồng lên nhau (thường được gọi là cấu trúc "Cube-on-cube"), chúng tạo ra một diện mạo rất đặc trưng cho khu vực này:

Hiệu ứng "Bóng ma" và Phân lớp màu (Color Zoning)

Như bạn thấy trong ảnh, các rìa của "ô vuông" thường có màu tím đậm hơn phần lõi.

• Nguyên nhân: Trong quá trình hình thành kéo dài hàng triệu năm, nồng độ các tạp chất (như nguyên tố đất hiếm hoặc khuyết tật cấu trúc do phóng xạ tự nhiên) thay đổi liên tục.

• Kết quả: Tạo ra các đường viền sắc nét, nhấn mạnh cấu trúc xếp tầng, giúp các khối vuông trông như có chiều sâu và tách biệt rõ rệt.

Độ hoàn hảo về hình học

Fluorite vùng Tân Cương (đặc biệt là các mỏ ở Altai) nổi tiếng với việc giữ được các góc cạnh 90° cực kỳ sắc sảo . Sự xếp tầng này tạo ra một "mê cung" hình học mà giới khoáng vật học gọi là cấu trúc tự phân bậc (Self-similar) .

3. Tại sao Tân Cương lại có dạng "Xếp tầng" đẹp như vậy?

Điều kiện địa chất tại Tân Cương cung cấp hai yếu tố then chốt:

1. Môi trường tăng trưởng ổn định: Các hốc đá tại đây cho phép tinh thể lớn lên mà không bị chèn ép, giúp các lớp xếp tầng phát triển tự do.

2. Sự bão hòa dung dịch: Để tạo ra các "ô vuông chồng nhau" rõ rệt, dung dịch chứa Flo và Canxi phải có độ bão hòa thay đổi theo chu kỳ, thúc đẩy tinh thể mọc thêm các lớp mới lên trên nền lớp cũ.